Expansievat – werking, types en dimensionering
Een expansievat is een essentieel onderdeel van elke gesloten verwarmingsinstallatie. Het vangt volumeverandering op van de thermische vloeistof die ontstaat bij temperatuurstijging of -daling, beschermt de installatie tegen overdruk en zorgt voor stabiele drukwaarden. Expansievaten worden toegepast in:
- Cv-installaties
- Warmtepompsystemen
- Zonneboilerinstallaties
- Combinatiesystemen
(Op deze pagina leggen we uit wat expansievaten zijn, hoe ze werken, welke types er zijn en hoe je ze correct dimensioneert.)
Wat doet een expansievat?
Leg uit:
- Thermische uitzetting van water/glycol
- Drukopbouw in gesloten circuits
- Functie van membraan / blaasbalg
- Compensatie van volumeverandering
Technisch zonder verkooppraat.
Hoe werkt een expansievat?
Beschrijf:
- Membraan-principe
- Voorbelasting (pre-charge)
- Drukcurve en volume
- Voorbelasting vs systeemdruk
(Technisch fijn: verschil hydrostatische druk versus veerdruk.)
Types expansievaten
Gesloten expansievaten
- Voor cv, warmtepompen en zonneboilers
- Binnen- en buiten-membraan
- Pre-charge aanwezig
Open expansievaten (kort)
- Zelden gebruikt in moderne installaties
- Historische systemen
Korte tabel met voor- en nadelen.
Dimensies en berekening
Onderverdeling:
A. Basisregel
Expansievatvolume ≈ Vk * Cw
Waarbij:
- Vk = systeeminhoud vloeistof
- Cw = expansiefactor (functie Tmin/Tmax)
Toon voorbeeldberekening.
B. Praktisch voorbeeld
- Voor cv-installatie van X liter
- Glycolpercentage Y%
- Temperatuurbereik Z°C
Bereken benodigd expansievat.
Expansievaten in zonneboilerinstallaties
Specifieke aandacht:
- Gebruik van glycolmengsels
- Hogere stagnatietemperaturen
- Extra volume door stagnatie
- Veilighiedsventielen (%) en back-pressure
Toon schema en waarden.
Installatie-en onderhoudstips
- Pre-charge meten en instellen
- Druk controleren bij koude installatie
- Ventielconditie
- Leegloop en vervangingstips
- Signalen van falend expansievat
Veelgestelde vragen (FAQ)
Deze sectie is zeer belangrijk — en mag structured data markup ondersteunen.
Hieronder 10 sterke FAQ’s:
Waarom heeft een gesloten verwarmingssysteem een expansievat nodig?
Antwoord: Compenseert volumeverandering bij temperatuurverschillen.
Wat gebeurt er als het expansievat faalt?
Antwoord: Drukschommelingen, installatie gasketen lekken, beveiliging valt uit.
Wat is pre-charge en hoe stel je die in?
Antwoord: Voorbelasting van het vat — typisch iets lager dan systeemdruk bij koude.
Hoe groot moet een expansievat zijn?
Antwoord: Afhankelijk van systeeminhoud, glycolmengsel en temperatuurverschil. (Rekenvoorbeeld)
Kun je één expansievat gebruiken voor cv én zonneboiler?
Antwoord: Ja, mits correct gedimensioneerd en geplaatst.
Hoe controleer ik of het expansievat nog werkt?
Antwoord: Membraan check, pre-charge check, drukverloop in systeem.
Moet het expansievat boven of onder de warmtepomp/cv staan?
Antwoord: Volg richtlijnen voor goede hydraulische plaatsing.
Wat is het verschil tussen een 8 bar en 10 bar vat?
Antwoord: Toepassing bij hogere temperaturen / stagnatie.
Hoe beïnvloedt glycol het benodigde volume?
Antwoord: Lager uitzettingscoëfficiënt — aanpassing berekening.
Kan een expansievat lekken?
Antwoord: Ja — membraan of ventiel kan falen; symptomen bespreken.