Hoe werkt een expansievat in een CV-installatie?
Een expansievat zorgt ervoor dat drukverschillen in een gesloten verwarmingssysteem worden opgevangen wanneer het water opwarmt en uitzet. Zonder expansievat zou de druk in de CV-installatie sterk stijgen, met lekkage of schade aan de ketel als gevolg.
In vrijwel elke moderne centrale verwarmingsinstallatie is een expansievat daarom een essentieel onderdeel.
Wil je weten welke modellen geschikt zijn voor jouw installatie? Bekijk dan het overzicht van CV expansievaten waar je verschillende volumes en voordrukken vindt.
Waarom zet water uit bij verwarmen?
Water zet uit wanneer de temperatuur stijgt. In een gesloten CV-systeem kan dit extra volume nergens heen. Hierdoor stijgt de druk.
Zonder expansievat zou het volgende gebeuren:
- De druk loopt boven 3 bar
- Het veiligheidsventiel opent
- Water wordt afgevoerd
- De systeemdruk daalt
- Je moet bijvullen
- Slijtage neemt toe
Het expansievat voorkomt deze cyclus door het uitzettende water tijdelijk op te vangen.
Hoe is een expansievat opgebouwd?
Een expansievat bestaat uit:
- Een stalen drukvat
- Een flexibel membraan (SBR of EPDM)
- Een stikstofkamer met voordruk
- Een 3/4″ aansluiting op de CV-installatie
Binnenin splitst het membraan het vat in twee delen: Wanneer het water uitzet, drukt het tegen het membraan. De stikstof wordt samengedrukt en vangt de drukstijging op.
Wat betekent de voordruk (bijvoorbeeld 1,5 bar)?
De voordruk is de druk van de stikstof in het expansievat vóór installatie.
Deze moet afgestemd zijn op:
- Hoogte van de installatie
- Statische druk
- Aantal verdiepingen
Een expansievat 18 liter 1,5 bar wordt vaak toegepast in woningen met meerdere verdiepingen of een hogere installatiehoogte.
Twijfel je welk type geschikt is? Op de pagina CV expansievaten vind je uitleg over de verschillen tussen 0,5 bar, 1 bar en 1,5 bar modellen.
Waarom is de juiste inhoud belangrijk?
De inhoud (bijvoorbeeld 12 liter, 18 liter of 25 liter) bepaalt hoeveel uitzetting het vat kan opvangen.
Een te klein expansievat veroorzaakt:
- Snelle drukstijging
- Openend veiligheidsventiel
- Regelmatig bijvullen
- Kortere levensduur van de ketel
Voor middelgrote woningen is een expansievat 18 liter (18L) vaak een veilige keuze.
Wil je verschillende soorten en toepassingen vergelijken? Bekijk dan het algemene overzicht van expansievaten waar ook modellen voor sanitair en solar systemen worden uitgelegd.
Hoe wordt een expansievat aangesloten?
Een expansievat wordt meestal geplaatst:
- Onder de CV-ketel
- In de retourleiding
- Voor de circulatiepomp
Belangrijk is dat het expansievat vrij in verbinding staat met het systeem en niet wordt afgesloten door een kogelkraan zonder bypass.
Wil je stap-voor-stap uitleg? Lees dan de kennisbankpagina Expansievat installeren en aansluiten voor praktische instructies en aandachtspunten.
Wanneer is een expansievat kapot?
Een defect expansievat herken je aan:
- Druk boven 2,5 – 3 bar bij verwarmen
- Lekkend veiligheidsventiel
- Snelle drukdaling na afkoelen
- Geen hol geluid bij tikken
In veel gevallen is het membraan gescheurd en vult het vat zich volledig met water.
Welke soorten expansievaten bestaan er?
Naast CV-expansievaten zijn er ook:
- Sanitair expansievaten (drinkwatersystemen)
- Solar expansievaten (hogere temperaturen)
- Expansievaten met verschillende membraantypes
Op de overzichtspagina expansievaten vind je uitleg over alle typen en de bijbehorende toepassingen.