Een expansievat vangt de volumeverandering van het CV-water op wanneer het water opwarmt en weer afkoelt. Daardoor blijft de druk in een gesloten verwarmingssysteem binnen de toegestane grenzen en hoeft het veiligheidsventiel niet bij iedere opwarming water af te voeren.
Het expansievat werkt daarbij samen met de systeemdruk, voordruk en het veiligheidsventiel. Op deze pagina leggen we vooral uit wat er binnenin het expansievat gebeurt. Voor berekenen, installeren en controleren verwijzen we naar de aparte kennisbankartikelen.
- CV-water warmt op → het water zet uit en het volume neemt toe.
- Water stroomt het expansievat in → het membraan beweegt.
- De gasruimte wordt samengedrukt → de drukstijging wordt opgevangen.
- CV-water koelt af → het volume neemt weer af.
- De gasdruk duwt het membraan terug → water stroomt terug naar de installatie.
Waarom heeft een CV-installatie een expansievat nodig?
Water verandert van volume wanneer de temperatuur verandert. In een gesloten CV-installatie kan het extra volume bij opwarming niet zomaar verdwijnen. Zonder voorziening om deze uitzetting op te nemen, zou de systeemdruk tijdens het verwarmen sterk oplopen.
Het expansievat creëert als het ware een flexibele ruimte binnen het gesloten systeem. Een deel van het uitzettende CV-water stroomt het vat in. Wanneer de installatie weer afkoelt, kan dit water terugstromen.
Hoe is een CV-expansievat opgebouwd?
Een membraanexpansievat bestaat uit een metalen drukvat met daarin een flexibel membraan dat de waterzijde van de gaszijde scheidt. De gaszijde staat onder een vooraf ingestelde druk: de voordruk.
- Drukvat – de metalen buitenzijde van het expansievat.
- Membraan – houdt CV-water en gasruimte van elkaar gescheiden.
- Gasruimte – vormt het samendrukbare gedeelte van het vat.
- Wateraansluiting – verbindt het expansievat met de CV-installatie.
- Gasventiel – wordt gebruikt om de voordruk te controleren of volgens voorschrift bij te stellen.
Wat gebeurt er tijdens opwarmen en afkoelen?
Welke rol speelt de voordruk?
De voordruk is de druk aan de gaszijde van het expansievat wanneer de waterzijde niet onder systeemdruk staat. Deze druk moet passen bij de statische hoogte en de gekozen bedrijfsdruk van de CV-installatie.
Een juiste verhouding tussen voordruk, vuldruk en maximale systeemdruk zorgt ervoor dat het expansievat voldoende water kan opnemen én teruggeven. Een fabrieksmatig ingestelde voordruk is daarom niet automatisch voor iedere installatie de juiste waarde.
Waarom is de inhoud van het expansievat belangrijk?
De nominale inhoud van het expansievat bepaalt samen met de drukinstellingen hoeveel expansiewater het vat effectief kan opnemen. Een vat van bijvoorbeeld 18 liter kan dus niet simpelweg 18 liter extra CV-water opnemen.
Bij een grotere systeeminhoud – bijvoorbeeld door een groot leidingnet, vloerverwarming of een buffervat – neemt ook de hoeveelheid uitzettend water toe. Een te klein gekozen expansievat kan daardoor een sterke drukschommeling veroorzaken.
Waar wordt een CV-expansievat aangesloten?
Bij een gangbare CV-installatie wordt het expansievat bij voorkeur aangesloten aan de zuigzijde van de circulatiepomp. In veel installaties komt dit neer op een aansluiting in de retour richting de warmtebron. De exacte positie hangt af van de hydraulische opbouw en de voorschriften van de fabrikant.
Voor de praktische montage, expansievatkoppeling, voordrukcontrole en ingebruikname verwijzen we naar Expansievat installeren en aansluiten (CV).
Wat gebeurt er als het expansievat niet goed werkt?
Wanneer het expansievat onvoldoende expansiewater kan opnemen, wordt het verschil tussen de koude en warme systeemdruk groter. Mogelijke oorzaken zijn onder andere een verkeerde voordruk, een te klein expansievat of een defect membraan.
Een drukstijging tijdens verwarmen betekent dus niet automatisch dat het membraan kapot is. Lees Wanneer is een expansievat kapot? voor symptomen, controle en diagnose.
Wat wil je weten over je expansievat?
Bereken de benodigde inhoud en bepaal welke voordruk bij jouw CV-installatie past.
CV expansievat berekenen →Controleer of de voordruk, dimensionering of technische staat van het expansievat de oorzaak kan zijn.
Expansievat controleren →Veelgestelde vragen over de werking van een expansievat
Meer weten over expansievaten?
Nu je weet hoe een expansievat werkt, kun je verder met de praktische keuze. De juiste inhoud en voordruk hangen af van de installatie, terwijl een correcte aansluiting belangrijk is voor een stabiele werking.
Gebruik de verdiepende artikelen voor berekenen, installeren, soorten expansievaten en het controleren van drukproblemen.
CV-expansievaten en onderdelen bij EnergyBy
Bekijk het assortiment CV-expansievaten in verschillende inhoudsmaten en voordrukken. Voor een nette en onderhoudsvriendelijke montage vind je bij EnergyBy ook expansievatkoppelingen, consoles en andere onderdelen.
