Een expansievat vangt volumeveranderingen van vloeistof op in een gesloten installatie. Wanneer water of solarvloeistof opwarmt, neemt het volume toe. Zonder expansievat zou daardoor de systeemdruk snel stijgen.
De juiste keuze hangt niet alleen af van het aantal liters op het vat. Ook de toepassing, het medium, de temperatuur, de statische hoogte, de voordruk en de maximale werkdruk bepalen welk expansievat geschikt is.
Hoe werkt een expansievat?
Een expansievat bestaat uit een vloeistofzijde en een gaszijde, gescheiden door een flexibel membraan. De gaszijde staat onder een bepaalde voordruk. Wanneer de systeemdruk stijgt, wordt het membraan richting de gaszijde gedrukt en stroomt extra vloeistof het vat in.
Meer weten over wat er tijdens opwarmen en afkoelen in het vat gebeurt? Lees hoe werkt een expansievat in een CV-installatie?
Welke soorten expansievaten zijn er?
Het type expansievat wordt bepaald door de toepassing. De kleur kan een handige herkenning zijn, maar de technische specificaties en geschiktheid zijn altijd leidend.
| Type | Toepassing | Medium | Belangrijk aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| CV expansievat | verwarmingsinstallaties | cv-water | systeeminhoud, hoogte en voordruk |
| Solar expansievat | zonneboilers | water-glycolmengsel | hogere temperatuur en stagnatie |
| Sanitair expansievat | drinkwater / tapwater | drinkwater | geschiktheid voor drinkwater en hogere druk |
Wil je de verschillende uitvoeringen uitgebreider vergelijken? Lees dan soorten expansievaten.
Voordruk, vuldruk en maximale werkdruk
Deze drie drukwaarden worden vaak door elkaar gehaald, terwijl ze elk een andere functie hebben.
Hoe bepaal je de juiste inhoud van een expansievat?
De benodigde vatinhoud wordt niet alleen bepaald door het aantal liters water in de installatie. Ook temperatuur en drukverhoudingen bepalen hoeveel expansieruimte nodig is en hoeveel van het vat daadwerkelijk bruikbaar is.
Bevat een CV-installatie 100 liter water en neemt het volume bij opwarming ongeveer 3,5% toe, dan is de volumetoename:
Een expansievat van 3,5 liter is daarmee niet automatisch voldoende. Door de voordruk en drukverhouding is slechts een deel van de nominale vatinhoud bruikbaar.
Wat gebeurt er als het expansievat te klein of te groot is?
Te klein expansievat
- sterke drukstijging bij opwarming
- veiligheidsventiel kan openen
- verlies van water of solarvloeistof
- druk kan na afkoeling te ver terugvallen
Groter expansievat
- meestal technisch minder kritisch dan te klein
- neemt meer ruimte in
- kan onnodig duur zijn
- voordruk moet nog steeds correct zijn
Welk type expansievat heb je nodig?
Expansievat kiezen: kijk verder dan alleen het aantal liters
Twee expansievaten met dezelfde nominale inhoud zijn niet automatisch uitwisselbaar. Controleer vóór de keuze altijd of de technische specificaties bij de installatie passen.
Bekijk het assortiment expansievaten en expansievat onderdelen.
Veelgemaakte fouten bij expansievaten
Problemen ontstaan vaak niet door het expansievat zelf, maar doordat het verkeerde type, de verkeerde maat of een onjuiste drukinstelling wordt gebruikt.
- Alleen op vatinhoud kiezen – ook voordruk, drukklasse, medium en temperatuur moeten bij de installatie passen.
- Voordruk niet controleren – de fabrieksvoordruk is niet automatisch voor iedere installatie de juiste instelling.
- Het verkeerde type expansievat gebruiken – CV-, solar- en sanitaire expansievaten hebben verschillende toepassingsvoorwaarden.
- Een defect vat aanzien voor een te klein vat – sterke drukschommelingen kunnen ook ontstaan door een defect membraan of verloren voordruk.
Expansievat installeren en aansluiten
Ook de plaats en aansluiting van het expansievat zijn belangrijk. De aansluitpositie heeft invloed op de statische hoogte en daarmee op de benodigde drukinstellingen.
Wanneer werkt een expansievat niet meer goed?
Een expansievat kan zijn functie verliezen door een defect membraan, onvoldoende gasvoordruk of een probleem in de aansluiting naar de installatie. Typische klachten zijn een grote drukstijging tijdens opwarming en een sterke drukval na afkoeling.
Lees hiervoor wanneer is een expansievat kapot? en expansievat installeren en aansluiten.
Veelgestelde vragen over expansievaten
Meer weten over expansievaten en dimensionering?
Voor de exacte maat is het belangrijk om het type installatie afzonderlijk te bekijken. Een CV-installatie, zonneboiler en drinkwaterinstallatie stellen verschillende eisen aan het expansievat.
Gebruik daarom de verdiepende artikelen voor de berekening, plaatsing en controle van het expansievat.
Expansievaten en onderdelen bij EnergyBy
Kies het expansievat op basis van toepassing, benodigde inhoud, voordruk, drukklasse en medium. Voor montage en onderhoud zijn daarnaast expansievatkoppelingen en andere aansluitonderdelen beschikbaar.
